Thành Vatican (Hãng tin Fides) – Sáng nay, 26 tháng 10 năm 2026, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã tiếp đón Đức Hồng Y Giorgio Marengo, Phủ doãn Tông tòa tại Ulaanbaatar, cùng với Hòa thượng D. Javzandorj, vị Khamba Nomun Khan thứ 30 và là trụ trì Tu viện Gandantegchinlen (thường gọi là Gandan) – tu viện lớn nhất tại Mông Cổ.
"Chúng tôi rất vui mừng về mối quan hệ đối thoại và hợp tác quan trọng giữa Giáo Hội Công Giáo và thế giới Phật giáo tại Mông Cổ," Đức Hồng Y Marengo chia sẻ với Hãng tin Fides. "Đây là một cuộc gặp gỡ đầy thân tình. Chúng tôi vô cùng cảm kích trước lòng tốt và sự hào phóng của Đức Giáo Hoàng Leo. Mặc dù lịch trình làm việc rất bận rộn và ngài vẫn đang trong quá trình hồi phục sức khỏe – điều mà ai cũng biết – nhưng ngài vẫn mong muốn cuộc gặp này diễn ra để Hòa thượng Javzandorj có thể trực tiếp diện kiến ngài."
"Chúng tôi thực sự rất biết ơn Đức Thánh Cha vì cử chỉ đầy tử tế này, khi ngài đồng ý tiếp đón phái đoàn từ Tu viện Gandan ở Ulaanbaatar," Đức Hồng Y nói thêm. Tháp tùng phái đoàn có Đại sứ Mông Cổ tại Ý, bà Bulgan Dansran, và Đại sứ Mông Cổ tại Tòa Thánh, bà Davaasuren Gerelmaa. Ngoài ra còn có Giáo sư Thomas Cattoi, người đang đảm nhiệm cương vị Giáo sư William và Barbara Moran về Thần học Kitô giáo sơ khai và Quan hệ liên tôn tại Đại học Giáo hoàng Thánh Tôma Aquinô (Angelicum).
"Sự cộng tác vì lợi ích của xã hội và vì hòa bình thế giới này," Đức Hồng Y nhấn mạnh, "cũng được thể hiện rõ nét qua món quà mà Hòa thượng Javzandorj muốn gửi tặng Đức Giáo Hoàng Leo." Món quà là một bức tranh do các nghệ nhân tại xưởng nghệ thuật tạo hình của Tu viện Gandan thực hiện, dựa trên ý tưởng của chính vị trụ trì. Bức tranh khắc họa hình ảnh "Ông lão thông thái" – một biểu tượng trong truyền thống Mông Cổ cũng như tại nhiều quốc gia Viễn Đông khác, tượng trưng cho sự trường thọ và túi khôn. Bên cạnh ngài là "một thiết kế mang tính biểu tượng gồm bốn loài vật khác nhau, đại diện cho sự đa dạng; khi kết hợp lại, chúng tạo nên sức mạnh, một lời hứa hẹn về sự thành công và một tương lai tươi sáng". Toàn bộ tác phẩm được "trang trí theo phong cách Mông Cổ" và bao gồm hình ảnh gợi nhớ đến ngôi đền chính trong quần thể Gandan. Đức Hồng Y chia sẻ thêm: "Chuyến thăm Đức Thánh Cha kết thúc bằng một khoảnh khắc tâm linh và văn hóa khác tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô, nơi phái đoàn có dịp chiêm ngưỡng vẻ đẹp của không gian thánh thiêng này. Chúng tôi cũng dừng chân tại phần sâu nhất bên trong vương cung thánh đường, gần mộ phần của Thánh Phêrô".
Đây là lần thứ ba một vị Giáo hoàng tiếp kiến phái đoàn Phật giáo Mông Cổ. Lần đầu tiên diễn ra vào ngày 28 tháng 5 năm 2022, khi Đức Giáo Hoàng Phanxicô tiếp các đại diện chính thức của Phật giáo Mông Cổ nhân dịp kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Tòa Thánh và Mông Cổ. Lần thứ hai là vào ngày 13 tháng 1 năm 2025, khi Đức Phanxicô tiếp ông Javzandorj cùng với Đức Hồng Y Marengo. Vào tháng 10 năm 2025, các nhà sư Phật giáo Mông Cổ, dưới sự tháp tùng của Đức Hồng Y, cũng đã tham gia các hoạt động kỷ niệm 60 năm Tuyên ngôn *Nostra Aetate* của Công đồng Vatican II.
Cuộc gặp gỡ hôm nay mang ý nghĩa đặc biệt nhờ vai trò của tu viện Gandan. Được thành lập vào nửa đầu thế kỷ 19, Gandan đã thúc đẩy sự phục hưng của Phật giáo sau quá trình chuyển đổi dân chủ năm 1990. Ngày nay, tu viện này có ba trường triết học, một số trường đào tạo nghi lễ, đồng thời điều hành Đại học Phật giáo Mông Cổ. Việc Đức Giáo Hoàng tiếp kiến phái đoàn cũng là minh chứng cho tình hữu nghị và sự tin tưởng đã vun đắp theo thời gian. Khi Đức Giáo Hoàng Phanxicô nằm viện vào tháng 2 năm 2025, vị trụ trì đã gửi một thông điệp có chữ ký và con dấu đến Sứ thần Tòa Thánh, bày tỏ sự gần gũi của các nhà sư Gandan. Theo yêu cầu của Tổng thống Ukhnaagiin Khürelsükh, vị trụ trì cũng đã chủ trì việc tụng đọc các văn bản thiêng liêng để cầu nguyện cho Đức Giáo Hoàng sớm bình phục. Sau khi Đức Phanxicô qua đời, tu viện đã tổ chức nghi thức cầu nguyện cho linh hồn ngài, và sau đó tiếp tục bày tỏ sự gần gũi khi vị Giáo hoàng mới được bầu chọn.
Hòa thượng Javzandorj, sinh năm 1980, trở thành người đứng đầu tu viện Gandan vào tháng 11 năm 2023 và là một nhân vật có uy tín lớn. Ngài gia nhập tu viện vào năm 1991. Năm 1998, ngài sang Ấn Độ để theo học tại Học viện Gomang thuộc tu viện Drepung, nơi ngài thụ giới tu sĩ trọn vẹn vào năm 2001. Năm 2017, ngài đạt học vị Geshe Lharampa – học vị cao nhất trong truyền thống Gelug – khi đứng đầu trong số khoảng một nghìn ứng viên. Theo cổng thông tin StudyBuddhism, sau đó ngài tiếp tục nghiên cứu về Mật tông tại tu viện Gyuto.
Đức Hồng Y Marengo chia sẻ: "Đối với Giáo Hội Công Giáo tại Mông Cổ, đối thoại và hợp tác đóng vai trò trọng tâm. Chúng tôi tin rằng những cuộc gặp gỡ như thế này, cùng với các hoạt động đối thoại, gặp gỡ và hợp tác thường nhật mà chúng tôi thực hiện tại địa phương, có thể lan tỏa thông điệp tích cực đến toàn xã hội. Khi các truyền thống tôn giáo tham gia vào kiểu đối thoại này, mỗi truyền thống đều đóng góp phần mình cho xã hội. Nhờ đó, các truyền thống tôn giáo trở thành đối tác của nhau trong việc xây dựng hiện tại và tương lai dựa trên nền tảng hòa bình, sự tôn trọng lẫn nhau và nỗ lực vì lợi ích chung."
Giáo Hội Công Giáo đã hiện diện tại quốc gia này từ năm 1992 và coi việc đối thoại với Phật giáo là một phần cốt lõi trong sứ mệnh của mình. Giống như người tiền nhiệm Wenceslao Padilla, Hồng Y Marengo thường xuyên tham dự các sự kiện Phật giáo ở cấp quốc gia và quốc tế. Ngài cũng là thành viên của một nhóm gồm các nhà lãnh đạo tôn giáo chủ chốt tại quốc gia này, vốn thường xuyên gặp gỡ nhau. Tại Karakorum, kinh đô cổ của Đế quốc Mông Cổ, Giáo hội đã mở một trung tâm dành cho các hoạt động đối thoại.
Phật giáo là tôn giáo phổ biến nhất tại Mông Cổ. Hiến pháp năm 1992 quy định sự tách biệt giữa Nhà nước và các tôn giáo. Tuy nhiên, luật năm 1993 về quan hệ giữa Nhà nước và các tổ chức tôn giáo nêu rõ rằng Nhà nước "tôn trọng vị thế chiếm ưu thế của Phật giáo" vì lợi ích của sự đoàn kết dân tộc và các truyền thống văn minh của đất nước; đồng thời khẳng định điều này không ngăn cản công dân theo các tôn giáo khác. Các nhà sử học Mông Cổ thường mô tả quá trình Phật giáo lan tỏa vào đất nước này qua ba làn sóng lớn. Làn sóng thứ nhất diễn ra vào những thế kỷ đầu, thông qua khu vực Trung Á – nơi Phật giáo đã du nhập từ Ấn Độ dọc theo các tuyến đường thương mại; sự hiện diện của Phật giáo tại Mông Cổ được ghi nhận từ khoảng thế kỷ thứ 5. Làn sóng thứ hai gắn liền với thời kỳ Đế quốc Mông Cổ, khi Hốt Tất Liệt Hãn (Kublai Khan) chuyển sang ủng hộ Phật giáo Tây Tạng. Làn sóng thứ ba diễn ra vào thế kỷ 16, được củng cố vào năm 1578 thông qua liên minh giữa Vương tử Altan Khan và vị tu sĩ Tây Tạng Sonam Gyatso – người được người Mông Cổ trao tặng danh hiệu Đạt Lai Lạt Ma.
Trong một cuộc phỏng vấn được đăng tải trên trang web Zindaa.mn của Mông Cổ, vị tu sĩ này đã nhấn mạnh vai trò của Zanabazar (1635–1723) – vị Bogd Jebtsundamba đầu tiên, cũng là nhà lãnh đạo tinh thần Phật giáo cao nhất tại Mông Cổ. Một đặc điểm độc đáo của Phật giáo Mông Cổ nằm ở làn sóng truyền bá thứ ba – cũng là làn sóng gần đây nhất – gắn liền với vị Bogd Jebtsundamba đầu tiên, Öndör Gegeen Zanabazar, một hậu duệ trực hệ thuộc "Dòng dõi Vàng" của Thành Cát Tư Hãn. Dưới sự dẫn dắt của ngài, cấu trúc nền tảng của Phật giáo Mông Cổ đã dần hình thành. Öndör Gegeen Zanabazar đã khéo léo kết hợp mười ngành khoa học truyền thống của Phật giáo – đặc biệt là các loại hình nghệ thuật, thủ công và tri thức nội tại – đóng vai trò quyết định trong việc thúc đẩy các lĩnh vực này phát triển rực rỡ tại Mông Cổ. Hệ thống giáo dục tu viện của chúng tôi – bao gồm công tác dịch thuật các văn bản thiêng liêng, kiểu dáng y phục tu sĩ đặc trưng với ý nghĩa biểu tượng phong phú, cùng với kiến trúc đền chùa và phong cách tụng niệm riêng biệt – đã tạo nên sự khác biệt so với các truyền thống Phật giáo khác. Hòa thượng Javzandorj cho biết thêm rằng Phật giáo tại Mông Cổ "đã phát triển theo một cách thức độc đáo, hòa hợp với lối sống và văn hóa được định hình bởi bốn mùa cùng cảnh quan thiên nhiên bao la của đất nước này". Ngài cũng lưu ý rằng Mông Cổ là một trong số ít quốc gia đã dịch trọn bộ Kangyur (lời dạy của Đức Phật) và Tengyur (các bản luận giải của các bậc thầy Ấn Độ) sang ngôn ngữ của chính mình.
Ngày mai, thứ Ba ngày 27 tháng 10, Đức Hồng Y Marengo và Tu viện trưởng Javzandorj sẽ tham dự buổi gặp mặt bế mạc tại Assisi. Sự kiện này do Cộng đoàn Sant'Egidio tổ chức nhằm kỷ niệm 40 năm Ngày Cầu nguyện cho Hòa bình, vốn được Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II khởi xướng vào năm 1986. Đức Giáo Hoàng sẽ không trực tiếp tham dự nhưng sẽ gửi thông điệp đến những người tham gia. (Nguồn: Thông tấn xã Fides, 26/10/2026)