Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca [Lc 10, 38-42]
Khi ấy Chúa Giêsu vào một làng kia, và có một phụ nữ tên là Mát-ta rước Người vào nhà mình. Bà có người em gái tên là Maria ngồi bên chân Chúa mà nghe lời Người. Mát-ta bận rộn với việc thết đãi khách. Bà đứng lại thưa Người rằng: “Lạy Thầy, em con để con hầu hạ một mình mà Thầy không quan tâm sao? Xin Thầy bảo em con giúp con với.”
Nhưng Chúa đáp: “Mát-ta, Mát-ta con lo lắng bối rối về nhiều chuyện (quá). Chỉ có một sự cần mà thôi, Maria đã chọn phần tốt nhất và sẽ không bị ai lấy mất.”
Ðó là lời Chúa.

 

Quan điểm của Đức Giáo Hoàng Leo XIV về Liên Hiệp Quốc và cải cách đa phương đã hình thành từ nhiều thập niên trước, ngay từ những năm tháng ngài còn là Bề trên Tổng quyền Dòng Thánh Augustinô; khi ấy, ngài đã chọn cách dấn thân thay vì chỉ trích, chọn việc ngồi vào bàn nghị sự thay vì lên tiếng chỉ trích gay gắt.

Cha Antonio Spadaro SJ, trong mục Global Catholic của Hãng tin UCA News, ngày 5 tháng 10 năm 2026, cho biết: Vào năm 2002, một tu sĩ Dòng Augustinô đến từ Mexico (thuộc Tỉnh dòng Michoacán) là Cha Jesús Guzmán đã được Dòng bổ nhiệm làm đại diện toàn thời gian tại Liên Hiệp Quốc; quyết định này được đưa ra chỉ vài tháng sau khi Dòng bầu chọn Robert Francis Prevost làm Bề trên Tổng quyền.

Đó chính là điểm khởi đầu để hiểu cách nhìn của Đức Giáo Hoàng Leo XIV về Liên Hiệp Quốc ngày nay: mối quan hệ giữa người mang tên Prevost và Liên Hiệp Quốc đã rất bền chặt ngay từ khi ngài còn lãnh đạo Dòng, và những quan điểm mà vị Giáo hoàng hiện tại thể hiện về chủ nghĩa đa phương cũng như việc cải tổ tổ chức này đều bắt nguồn từ những gì ngài từng chia sẻ vào thời điểm đó.

Tổng Công nghị tháng 9 năm 2001 – kỳ họp đã bầu ngài làm Bề trên Tổng quyền – đã quyết định liên kết Dòng với Liên Hiệp Quốc thông qua một tổ chức phi chính phủ (NGO) do Dòng thành lập, "nhằm lên tiếng hiệu quả hơn để bảo vệ quyền con người và sự phát triển con người."

Cha Prevost đã ngay lập tức coi đây là một vấn đề thuộc về công tác quản trị. Vào ngày 2 tháng 3 năm 2002, tại Iquitos, trước sự hiện diện của các quan chức dân sự và quân sự vùng Amazon thuộc Peru đang tề tựu để kỷ niệm 100 năm thành lập Hạt Đại diện Tông tòa, cha đã giải thích rằng tư cách tổ chức phi chính phủ (NGO) "mang lại một cơ hội mới cho công cuộc loan báo Tin Mừng, một diễn đàn mới để chia sẻ đặc sủng và linh đạo của Dòng Augustinô." Cha nhắc lại chiến dịch chống mìn sát thương cá nhân, chiến dịch xóa nợ nước ngoài – mà các tu sĩ dòng Augustinô đã thu thập được gần 50,000 chữ ký ủng hộ trong Năm Thánh 2000 – cùng cuộc đấu tranh trường kỳ về quyền từ chối nghĩa vụ quân sự vì lý do lương tâm. Năm 1970, chỉ có hai quốc gia bỏ phiếu ủng hộ, nhưng đến năm 1987, Ủy ban Nhân quyền Liên Hiệp Quốc đã thông qua nghị quyết về quyền từ chối nghĩa vụ quân sự vì lý do lương tâm với tỷ lệ 26 phiếu thuận, 2 phiếu chống và 14 phiếu trắng.

Đây là minh chứng cho thấy các ủy ban đó "đề ra những chính sách có khả năng tác động đến cuộc sống của hàng triệu người." Cha cũng trích dẫn một câu hỏi từ chương sách mà ngày nay được xem như chìa khóa để hiểu về triều đại giáo hoàng: "Chúng ta thường chỉ trích các chính sách, nhưng liệu chúng ta có sẵn sàng tham gia vào quá trình xây dựng chúng hay không?"

Từ nhà giảng thuyết trở thành "người vận động chính sách"

Câu hỏi đó đặt ra một sự lựa chọn về phương thức hành động: lên tiếng chỉ trích hay ngồi vào bàn thảo luận nơi các quyết định được hình thành. Cha Prevost đã chọn cách ngồi vào bàn thảo luận, và ngài giải thích điều này bằng một hình ảnh lấy từ lịch sử của dòng tu.

Vào tháng 11 năm 2002, trong thư gửi toàn thể tu sĩ dòng Augustinô, Cha nhắc đến Thánh Alonso de Orozco – vị tu sĩ giảng thuyết tại triều đình Vua Philip II: "Ngày nay, chúng ta không còn giữ chức vụ nhà giảng thuyết triều đình nữa, nhưng với tư cách là tu sĩ dòng Augustinô, chúng ta hiện diện tại Liên Hiệp Quốc ở New York."

Tám năm sau, tại Philippines, Cha lại nhắc lại sự so sánh tương tự, giải thích rằng sứ mệnh kiểu này hiện được thực hiện "thông qua việc hợp tác với các tổ chức phi chính phủ Công Giáo khác tại Liên Hiệp Quốc."

Triều đình nhà vua nay đã trở thành tòa nhà kính bên dòng sông East, và vị tu sĩ giảng thuyết đã trở thành "người vận động" cho phẩm giá con người.

Năm 2005, tại Madrid, nhân dịp kỷ niệm 700 năm ngày mất của Thánh Nicholas thành Tolentino – vị thánh gắn liền với hình ảnh những chiếc bánh nhỏ được phát cho người nghèo – Cha Prevost đã nhắc lại các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ cùng cam kết giảm một nửa số người bị đói vào năm 2015, "với niềm tin rằng chúng ta là thế hệ đầu tiên có khả năng hiện thực hóa thành công mục tiêu này." Vào ngày 10 tháng 12 năm 2008, nhân kỷ niệm 60 năm Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền, ngài đã ký văn bản quan trọng và chi tiết nhất của mình về chủ đề này. Trong đó, ngài điểm lại các giáo huấn của Giáo hội – từ thông điệp Pacem in Terris (Hòa bình trên Trái đất) cho đến các bài phát biểu của các vị Giáo hoàng trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc – đồng thời nhắc lại hình ảnh mà Đức Gioan Phaolô II đã dùng để mô tả Liên Hiệp Quốc: một "trung tâm đạo đức", nơi các quốc gia cảm thấy mình thuộc về "một gia đình các dân tộc".

Tuy nhiên, ngài cũng đưa ra một lưu ý mà ngày nay chúng ta cần đặc biệt quan tâm: Giáo hội xuất phát từ một quan điểm nhân học bắt rễ sâu xa trong "ý định sáng tạo của Thiên Chúa", và chính vì thế, quan điểm của Giáo hội "không hoàn toàn trùng khớp với quan điểm của các nhóm hay tổ chức khác". Chúng ta hoàn toàn có thể ghi nhận điều này mà không cần phải từ bỏ việc hợp tác.

"Vị Bề trên Tổng quyền – người từng ưu tiên việc hoạch định chính sách hơn là chỉ trích vào năm 2002 – chính là vị Giáo hoàng của năm 2026, người kêu gọi thực hiện các cải cách thay vì chỉ dừng lại ở việc than phiền về sự suy thoái”.

Năm 2010, tại Malolos (Philippines), ngài đã khai mạc Tổng hội đầu tiên được tổ chức tại châu Á; ngài đề xuất khả năng thiết lập sự hiện diện ổn định tại Bangkok nhờ vị trí gần các cơ quan của Liên Hiệp Quốc, đồng thời thừa nhận rằng "nhiều người vẫn chưa thực sự hiểu rõ lý do" cho cam kết đó. Ngài thấu hiểu những hoài nghi của các tu sĩ cùng dòng và không hề che giấu điều đó.

Mười lăm năm sau, vị tu sĩ từng băn khoăn liệu các tu sĩ có hiểu được lý do tại sao họ nên có mặt tại Liên Hiệp Quốc đã phải đặt câu hỏi với các quốc gia thành viên liệu họ còn nhớ lý do họ sáng lập tổ chức này hay không.

Tình hình đã trở nên tồi tệ hơn. Vào ngày 22 tháng 9, ông António Guterres đã khai mạc kỳ họp Đại hội đồng cuối cùng trong nhiệm kỳ Tổng thư ký của mình bằng nhận định rằng "những vết nứt nay đã trở thành những vực thẳm ngăn cách". Chủ đề của kỳ họp là khôi phục lòng tin.

Mục đích của chủ nghĩa đa phương

Trong khi đó, quê hương của Đức Giáo Hoàng đã cắt giảm đóng góp cho hệ thống Liên Hiệp Quốc và tách mình khỏi các thỏa thuận đa phương; đồng thời, tại nhiều khu vực, việc sử dụng vũ lực một lần nữa lại bị coi là một công cụ chính sách bình thường.

Đức Giáo Hoàng đã có những phản hồi theo từng giai đoạn. Vào ngày 11 tháng 6 năm 2025, khi tiếp đón ông Guterres, ngài đã khẳng định sự ủng hộ của Tòa Thánh đối với "cam kết của Liên Hiệp Quốc vì hòa bình thế giới", cũng như thấu hiểu "những khó khăn mà tổ chức này đang phải đối diện".

Vào tháng 9, tại kỳ họp Đại hội đồng lần thứ 80, Tổng giám mục Paul Richard Gallagher đã thay mặt ngài tái khẳng định tầm quan trọng bền vững của Liên Hiệp Quốc, kèm theo một lời cảnh báo: sứ mệnh ban đầu không được phép bị làm loãng bởi các chương trình nghị sự mới.

Vào ngày 16 tháng 10, tại trụ sở FAO, Đức Giáo Hoàng đã lên tiếng bảo vệ "một cách dứt khoát tầm quan trọng của chủ nghĩa đa phương trước những cám dỗ tai hại – những cám dỗ có xu hướng áp đặt sự cai trị độc đoán trong một thế giới đa cực và ngày càng gắn kết chặt chẽ". Ngài cũng kêu gọi để tiếng nói của các nước nghèo "được lắng nghe một cách trực diện, không qua sàng lọc", đồng thời nhắc lại Nghị quyết 2417 của Hội đồng Bảo an về việc sử dụng nạn đói như một thủ đoạn chiến tranh – một sự đồng thuận mà dường như "đã bị lãng quên".

"Mục tiêu 'Không còn nạn đói' (Zero Hunger)" – ngài nói khi tiếp nối tinh thần của các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ từng được đề cập tại Madrid – "sẽ chỉ có thể đạt được nếu có quyết tâm thực sự, chứ không phải chỉ bằng những tuyên bố long trọng".

Văn bản mang tính quyết định chính là bài phát biểu trước đoàn ngoại giao vào ngày 9 tháng 1 năm nay, được xây dựng dựa trên tư tưởng từ tác phẩm Thành đô Thiên Chúa (The City of God).

Tại đó, Giáo hoàng đã chỉ trích "sự yếu kém của chủ nghĩa đa phương" và việc nó bị thay thế bởi "một nền ngoại giao dựa trên vũ lực, do các cá nhân hoặc các nhóm đồng minh thực hiện"; đồng thời, ngài nhắc nhở rằng Liên Hiệp Quốc đã ra đời "từ đống tro tàn" của cuộc chiến tranh, nhờ vào quyết tâm của 51 quốc gia. Ngài ghi nhận những thành quả đã đạt được và đưa ra yêu cầu thẳng thắn nhất trong triều đại giáo hoàng của mình: “Do đó, cần nỗ lực để đảm bảo rằng Liên Hiệp Quốc không chỉ phản ánh tình hình thế giới ngày nay thay vì thời kỳ hậu chiến, mà còn tập trung và hiệu quả hơn trong việc theo đuổi các chính sách hướng tới sự hiệp nhất của đại gia đình nhân loại thay vì các hệ tư tưởng.”

Ngài nói thêm rằng mục đích của chủ nghĩa đa phương là “tạo ra một nơi chốn để mọi người gặp gỡ và đối thoại, theo mô hình của Diễn đàn La Mã cổ đại hay các quảng trường thời trung cổ.” Đó chính là từ “diễn đàn” (forum) mà ngài từng sử dụng tại Iquitos.

Thông điệp Magnifica Humanitas sau đó đã cụ thể hóa nhận định này dưới góc độ giáo lý: các định chế được thành lập để bảo vệ “lợi ích chung toàn cầu” dường như đã bị suy yếu; chủ nghĩa đa phương đã nhường chỗ cho một “chủ nghĩa đa cực hỗn loạn và đầy xung đột” nơi sự ngờ vực bao trùm; và Liên Hiệp Quốc cần phải có “những cải cách sâu rộng.”

Vào ngày 22 tháng 6, tại Chương trình Lương thực Thế giới, Đức Giáo Hoàng đã đi xa hơn trong việc đặt vấn đề, khi hỏi rằng “cấu trúc nào của trật tự toàn cầu có khả năng tạo ra, tái tạo và đôi khi bình thường hóa” những cuộc khủng hoảng mà các cơ quan này sau đó buộc phải giải quyết.

Một tu sĩ dòng Augustinô và là nhà quan sát sắc sảo về Liên Hiệp Quốc

Khi đặt cạnh nhau, hai giai đoạn này soi sáng cho nhau.

Vị Bề trên Tổng quyền – người vào năm 2002 ưu tiên việc hoạch định chính sách hơn là chỉ trích – nay là vị Giáo hoàng kêu gọi cải cách thay vì chỉ dừng lại ở việc than phiền về sự suy thoái.

Vị tu sĩ từng cảnh báo vào năm 2008 rằng nhân học Kitô giáo không tương đồng với các quan điểm khác – dù vẫn duy trì sự hiện diện tại bàn đàm phán – nay là vị Giáo hoàng mong muốn một Liên Hiệp Quốc hướng tới “các chính sách” thay vì “các hệ tư tưởng,” và là người đã nói về sự “đứt gãy” (short circuit) trong vấn đề nhân quyền khi phát biểu trước các nhà ngoại giao.

Và hình ảnh “diễn đàn” – được sử dụng tại Iquitos và sau đó là trước các đại sứ – cho thấy giá trị của tổ chức này trong mắt Prevost: một nơi mà việc đối thoại với nhau vẫn có thể thực hiện được ngay cả khi ở những nơi khác, người ta đã ngừng làm điều đó.

Tòa Thánh hiện diện tại Liên Hiệp Quốc với tư cách là quan sát viên thường trực; Nó lên tiếng nhưng không bỏ phiếu. Vị tu sĩ dòng Augustinô – người đã cử một người anh em cùng dòng đến New York hơn hai mươi năm về trước – thấu hiểu từ chính trải nghiệm của mình cái giá phải trả cũng như ý nghĩa của sự lựa chọn đó.

 

Robert Royal, chủ bút The Catholic Thing, ngày 5 tháng 10 năm 2026, nhận định rằng: Đám đông khổng lồ chào đón Giáo hoàng Leo ở khắp nơi trên nước Pháp đã khiến mọi người ngạc nhiên – và đáng buồn thay, trong đó có cả các giám mục Pháp. Hy vọng rằng chuyến thăm của ngài sẽ mang lại những tác động to lớn hơn nữa. Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau, nước Pháp đã chìm trong các cuộc bạo loạn và phóng hỏa lan rộng; dù bị truyền thông đưa tin sai lệch là "bất ổn của sinh viên", nhưng thực chất đây là một chiến dịch của phe cực tả phối hợp cùng các phần tử Hồi giáo cực đoan. Trong thông điệp được đọc tại buổi tiếp kiến với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Đức Giáo Hoàng Leo đã đề xuất những điều có thể gọi là sự "điều chỉnh" đối với ba khẩu hiệu (tự do, bình đẳng, bác ái) vốn gắn liền với cuộc Cách mạng Pháp. Đó là một bước đi táo bạo, nhưng ngài cần phải táo bạo hơn nữa để khắc phục những vấn đề đang gây nhức nhối cho nước Pháp và phần lớn thế giới phương Tây.

Nếu được hỏi ý kiến (dù chẳng ai mong đợi điều đó), người ta sẽ nói rằng Đức Giáo Hoàng Leo nên tiến xa hơn nữa và biến việc này thành trọng tâm trong suốt triều đại giáo hoàng của ngài. Bởi lẽ, như Chân phước Fulton Sheen – người cũng mới được nhắc đến gần đây – đã nhận định trong cuốn sách Tự do, Bình đẳng và Bác ái (Liberty, Equality, and Fraternity) xuất bản năm 1938, ngay bên dưới những từ ngữ tưởng chừng đơn giản và tốt đẹp ấy, những diễn biến lệch lạc đã nảy sinh ngay từ thuở ban đầu.

Những người làm cách mạng Pháp bắt đầu sử dụng máy chém và các công cụ khủng bố hàng loạt nhắm vào giới tu sĩ, và sau đó – theo quy luật tất yếu của những kẻ cuồng tín chính trị – họ quay sang tàn sát lẫn nhau.

Mọi chuyện không dừng lại ở đó. Vào những năm đầu thế kỷ 20, một chính phủ xã hội chủ nghĩa cấp tiến dưới thời Emile Combes đã tịch thu toàn bộ các nhà thờ chính tòa, tu viện, nhà dòng, đền thánh và các công trình tôn giáo khác của Pháp, đồng thời đóng cửa 10,000 trường học tôn giáo và trục xuất nhiều linh mục cũng như tu sĩ. Trong một số tài liệu, sự kiện này chỉ được mô tả đơn thuần là "sự tách biệt giữa Giáo hội và Nhà nước" tại Pháp. Nhưng như Charles Péguy vĩ đại đã nói, đó thực chất là sự phản bội lại chính những gì mà chủ nghĩa xã hội Pháp từng tuyên bố – sự tôn trọng con người cao hơn so với trước đây – mà thay vào đó lại là hành động đàn áp người dân "vì họ cầu nguyện".

Và ngày nay, như Đức Leo đã chỉ ra, cách diễn giải mang tính "duy nhân bản" về ba lý tưởng ấy đã dẫn đến – bên cạnh những hệ lụy xấu xa khác – một điều quái đản: việc đưa quyền phá thai vào Hiến pháp Pháp như một quyền cơ bản, cùng với cụm từ mỹ miều mang hơi hướng Orwell là "quyền được chết" (thực chất là sử dụng thuốc gây tử vong).

Cần phải nói rõ rằng, bất cứ nơi nào việc phá thai – hành động cố ý tước đoạt mạng sống con người trong bụng mẹ – bị đánh đồng với "tự do" và được coi là một quyền cơ bản, thì chúng ta đang tự đặt mình ngang hàng về mặt đạo đức với những kẻ tồi tệ nhất trong lịch sử nhân loại: người Canaan, người Ammon, người Aztec, chế độ Xô Viết, chế độ Mao Trạch Đông, Khmer Đỏ, v.v. Chẳng có sự "bình đẳng" (égalité) hay "bác ái" (fraternité) nào dành cho những sinh linh vô tội chưa chào đời mà chúng ta tước đoạt mạng sống năm này qua năm khác, với số lượng còn lớn hơn nhiều so với những kẻ bạo tàn trong lịch sử.

Từ nhiều thập niên trước, Fulton Sheen đã hiểu rằng những điều này bắt nguồn từ những quan niệm sai lệch về "tự do". Các nhà lập quốc Hoa Kỳ cũng từng cảnh báo về "sự phóng túng" (license) – niềm tin sai lầm cho rằng tự do đồng nghĩa với việc muốn làm gì thì làm. Sheen nhận định: "Chủ nghĩa tự do đã hủy hoại tự do bằng cách giải phóng cá nhân khỏi các trách nhiệm xã hội; còn Chủ nghĩa Cộng sản và Chủ nghĩa Phát xít lại hủy hoại tự do bằng cách biến cá nhân thành nô lệ cho ý chí của kẻ độc tài."

Theo Sheen, tự do đích thực tương đồng với khái niệm "Trung đạo" (Golden Mean) của Aristotle (và của Giáo hội); đó không chỉ là điểm nằm giữa hai thái cực, mà là sự kết hợp "vừa... vừa..." (both/and) tạo nên một thực thể hoàn toàn khác biệt so với cả hai thái cực kia.

Tương tự như vậy, khái niệm "bình đẳng" theo nghĩa hiện đại thiếu sự ràng buộc tất yếu sẽ biến tướng thành cái mà các chuyên gia về DEI (Đa dạng, Công bằng và Hòa nhập) gọi là "công bằng" (equity). Theo đó, người ta không chỉ đối xử bình đẳng với các cá nhân, mà còn ép buộc những người chăm chỉ và kẻ lười biếng, người đức hạnh và kẻ xấu xa, hay các "chủng tộc" và nhóm người khác nhau, phải trở nên ngang bằng nhau về mặt thống kê thông qua sự áp chế của nhà nước và sự tẩy chay của xã hội.

Giải pháp nằm ở việc hiểu đúng về "tình huynh đệ" – tình anh chị em theo ý định của Thiên Chúa, chứ không phải những khái niệm thay thế mang tính ý thức hệ như citoyen (công dân), tovaritsch (đồng chí), compañero (bạn đồng hành), hay trào lưu woke – điều cũng sẽ giúp chấn chỉnh những quan niệm sai lệch của thời hiện đại về tự do và bình đẳng.

Đức Giáo Hoàng Leo đã nhắn nhủ nước Pháp hiện đại như sau:

Nguyện xin cho sự tự do của quý vị lớn lên cùng với sự quan tâm không ngừng đến lợi ích chung. Nguyện xin cho tình huynh đệ của quý vị ôm trọn cả gia đình nhân loại. Và nguyện xin cho sự bình đẳng mà quý vị khao khát luôn được xây dựng trên nền tảng của công lý và đức ái – không phải bằng cách xóa nhòa những khác biệt giữa con người, mà bằng cách để những khác biệt ấy phát triển hài hòa vì lợi ích của toàn xã hội.

Đây là một khởi đầu tốt, nhưng vẫn chưa đủ. Một số điều mà Đức Giáo Hoàng Leo đã nhấn mạnh trong triều đại giáo hoàng của ngài – như việc gia tăng làn sóng di cư ồ ạt, giảm bớt "nỗi sợ Hồi giáo", chống lại phe "cực hữu" (tức là những phản ứng mang tính dân túy trước tình trạng bất ổn xã hội và bạo lực), và một Kitô giáo "không vũ khí và giải trừ vũ khí" – lại vô tình tiếp tay cho các thế lực đang phá hoại lợi ích chung.

Ngài đã có lập luận vững chắc hơn khi khẳng định rằng sự bình đẳng không chỉ được thiết lập dựa trên đức ái – một đức ái không bị giản lược thành sự tử tế hời hợt hay thái độ né tránh xung đột – mà còn phải dựa trên công lý. Công lý đích thực tất yếu đòi hỏi sự nhìn nhận đúng đắn về chân lý – về thế giới, con người và Thiên Chúa. Những thứ thay thế chân lý dựa trên chủ nghĩa lý tưởng hay hệ tư tưởng thường để lại những hậu quả kinh hoàng. Và không chỉ riêng ở Pháp.

Có một con đường tốt đẹp hơn.

Trong cuộc họp báo trên máy bay (một thông lệ đầy rủi ro mà Vatican nên cân nhắc dừng lại), một nhà báo đã hỏi liệu Đức Giáo Hoàng có đang can thiệp vào chính trị Pháp hay không. Ngài thoáng chút lúng túng nhưng nhanh chóng lấy lại sự tự tin, khẳng định rằng dù Giáo hội và Nhà nước cần được tách biệt đúng đắn, các nhóm tôn giáo – cũng như những nhóm phi tôn giáo – đều có quyền lên tiếng về các vấn đề chính trị.

Hơn nữa, ngài nói: "Mục đích chính của chuyến đi là để rao giảng Tin Mừng, để tái khẳng định lời của chính Chúa Giê-su Kitô khi Người phán: 'Thầy là đường, là sự thật và là sự sống', nghĩa là để nói lên chân lý mà Chúa Giê-su ban cho chúng ta... Vì vậy, nếu đó bị coi là chính trị, thì tôi đã làm điều đó, nhưng không phải để can dự vào chính trị Pháp. Mục đích là để giảng dạy những gì Giáo hội thực sự tin tưởng."

Một số người theo khuynh hướng cấp tiến tại Pháp đã bày tỏ sự "lo ngại" trước sự hào hứng của công chúng dành cho chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng; những người khác lại tỏ ý không hài lòng về sức hút to lớn mà Giáo Hội Công Giáo vẫn duy trì đối với đông đảo quần chúng. Thực tế là, phần lớn những lời phát biểu của Đức Giáo Hoàng được tán thưởng vì chúng phù hợp – thậm chí là quá phù hợp – với quan điểm tự do hiện hành về đời sống con người và xã hội.

Tuy nhiên, vẫn có một sự khác biệt – sự khác biệt do chính Chúa Kitô mang lại. Và dù mới chỉ ở dạng đang hình thành, sự khác biệt ấy vẫn vượt trội hơn tất cả mọi điều khác.

 

Đề xuất sửa đổi Điều 749 có nguy cơ mở rộng hơn nữa cánh cửa dẫn đến một Giáo hội được điều hành bởi quyết định của đa số thay vì thẩm quyền của Giáo hoàng.

Michael Haynes (*) của tạp chí The Catholic Herald, ngày 1 tháng 10, 2026, cho hay: Một nhóm nghiên cứu thuộc Thượng Hội đồng về Tính Hiệp hành đã kêu gọi sửa đổi Giáo luật, theo đó định nghĩa pháp lý về đặc ân bất khả ngộ sẽ được mở rộng để bao gồm "toàn thể tín hữu Kitô giáo"; một động thái mà một chuyên gia giáo luật nổi tiếng cho rằng sẽ là một sự sai lệch trong giáo huấn.

Ấn phẩm mới nhất từ Thượng Hội đồng về Tính Hiệp hành là bản báo cáo do Ủy ban Giáo luật soạn thảo – một trong nhiều nhóm nhỏ được thành lập để xem xét các vấn đề cụ thể nảy sinh trong suốt quá trình diễn ra Thượng Hội đồng kéo dài nhiều năm này.

Được công bố vào ngày 30 tháng 9, báo cáo cuối cùng của Ủy ban Giáo luật nhằm mục đích hài hòa hóa phong cách hiệp hành với phương thức hoạt động theo giáo luật của Giáo hội. Theo Ủy ban, báo cáo xem xét cách thức "các hiểu biết sâu sắc về thần học và giáo hội học nảy sinh từ tiến trình hiệp hành có thể được chuyển hóa thành các quy định giáo luật".

Báo cáo đề xuất những thay đổi ngắn hạn đối với Giáo luật, với các chi tiết cụ thể được trình bày trong tài liệu vừa được công bố hôm nay. Ngoài ra, Ủy ban Giáo luật cũng đề cập đến những thay đổi trung hạn và dài hạn, chẳng hạn như việc ban hành các chỉ dẫn mới và cải tổ toàn diện Bộ Giáo luật (cả của Giáo hội La-tinh và các Giáo hội Đông phương).

Nằm trong báo cáo của Ủy ban là đề xuất sửa đổi Điều 749, vốn quy định về đặc ân bất khả ngộ của Đức Giáo Hoàng. Hiện tại, điều luật này bao gồm ba khoản mục, trong đó khoản đầu tiên có nội dung: "Do cương vị của mình, Đức Giáo Hoàng có đặc ân bất khả ngộ trong việc giảng dạy khi – với tư cách là mục tử và thầy dạy tối cao của toàn thể tín hữu Kitô giáo, người củng cố đức tin cho anh chị em mình – ngài tuyên bố bằng một hành vi dứt khoát rằng một giáo thuyết về đức tin hoặc luân lý cần phải được tuân giữ."

Thay đổi do Ủy ban đề xuất sẽ chuyển khoản này xuống vị trí thứ hai. Thay vào đó, điểm đầu tiên trong Điều 749 sẽ đề cập đến các tín hữu Công Giáo, với cách sắp xếp văn bản dường như tạo ra một mối liên kết với đặc ân bất khả ngộ của Giáo hoàng. Đoạn văn được đề xuất bổ sung có nội dung như sau:

“Toàn thể cộng đoàn tín hữu, sau khi lãnh nhận sự xức dầu từ Chúa Thánh Thần, không thể sai lầm trong các vấn đề đức tin; họ biểu lộ đặc tính này qua cảm thức đức tin siêu nhiên của toàn dân, khi sự đồng thuận phổ quát về đức tin và luân lý được thể hiện từ các giám mục cho đến người giáo dân sau cùng.”

Đoạn bổ sung này dựa trên văn kiện cuối cùng của Thượng Hội đồng Giám mục về Tính Hiệp hành (Synod on Synodality), mục số 60; văn kiện này ghi nhận phẩm giá bình đẳng giữa nam và nữ với tư cách là con cái Thiên Chúa, đồng thời kêu gọi vai trò lớn hơn của phụ nữ trong Giáo hội, bao gồm cả chức phó tế dành cho nữ giới.

Theo cách trình bày của Ủy ban, đoạn văn được đề xuất chủ yếu dựa trên mục số 12 của Hiến chế Lumen Gentium (LG), nhưng lại lược bớt phần trích dẫn, qua đó bỏ qua một số cụm từ then chốt trong nguyên văn của LG.

Nguyên văn đoạn trích trong LG như sau:

“Toàn thể cộng đoàn tín hữu, những người được Đấng Thánh xức dầu, không thể sai lầm trong các vấn đề đức tin. Họ biểu lộ đặc tính đặc biệt này nhờ sự phân định siêu nhiên về đức tin của toàn dân, khi mà ‘từ các giám mục cho đến người giáo dân sau cùng’, họ thể hiện sự đồng thuận phổ quát về đức tin và luân lý.

Sự phân định trong các vấn đề đức tin đó được khơi dậy và duy trì bởi Thần Khí Sự Thật. Nó được thực thi dưới sự hướng dẫn của Huấn quyền thánh; khi vâng phục một cách trung thành và đầy tôn trọng đối với Huấn quyền, dân Chúa đón nhận điều không chỉ là lời của con người mà thực sự là Lời của Thiên Chúa. Nhờ đó, dân Chúa kiên định gắn bó với đức tin đã được ban một lần cho tất cả các thánh, thấu hiểu đức tin ấy sâu sắc hơn bằng tư duy đúng đắn, và áp dụng nó trọn vẹn hơn vào đời sống.”

Như vậy, đoạn văn mà Ủy ban Giáo luật đề xuất bổ sung vào Điều 749 chủ yếu dựa trên nửa đầu của nguyên văn trong LG nhưng lại bỏ qua nửa sau. Điều này đáng chú ý, bởi vì nửa sau của đoạn văn trong LG nhấn mạnh rằng sự phân định của “toàn thể cộng đoàn” tín hữu phải phù hợp với giáo huấn của Thiên Chúa, và phải được “khơi dậy và duy trì bởi Thần Khí Sự Thật”. Hơn nữa, văn kiện Lumen Gentium (LG) lưu ý rằng sự phân định này “được thực hiện dưới sự hướng dẫn của thẩm quyền giáo huấn thánh thiêng”.

Do các sửa đổi của Ủy ban đối với Giáo luật số 749 chỉ dựa một phần vào Lumen Gentium, đoạn văn được đề xuất dễ bị hiểu theo hướng cho phép đa số giáo dân quyết định các yếu tố thuộc giáo lý Công Giáo, thay vì thực hiện điều đó phù hợp với “thẩm quyền giáo huấn thánh thiêng” của Giáo hội.

Những người ủng hộ Thượng Hội đồng sẽ lập luận rằng đoạn văn được đề xuất không nói như vậy: quả thực, văn bản có nhắc đến “toàn thể cộng đồng tín hữu Kitô giáo... từ các giám mục cho đến người giáo dân sau cùng”.

Tuy nhiên, sau khi theo sát các phiên họp trực tiếp của Thượng Hội đồng về Tính Hiệp hành trong vài năm qua, cả phóng viên này và những người khác đều nhận thấy rõ sự hiện diện của một nhóm hoạt động tích cực mạnh mẽ nhằm mục đích dân chủ hóa Giáo hội.

Đã có nhiều lập luận liên tục được đưa ra cho rằng giáo dân cần có nhiều quyền hạn và trách nhiệm hơn. Quả thực, Thượng Hội đồng đã trao cho giáo dân chính trách nhiệm đó, thông qua việc có các cử tri là giáo dân tham gia bỏ phiếu, và sau đó là việc Đức Giáo Hoàng Phanxicô đưa văn bản mà họ cùng thông qua vào "Huấn quyền thông thường của Đấng Kế vị Thánh Phêrô".

Đã có nhiều lời kêu gọi mạnh mẽ và dai dẳng về việc áp dụng mô hình quản trị hiệp hành ở mọi cấp độ của Giáo hội, bao gồm cả chức vị Giáo hoàng.

Đề xuất của Ủy ban Giáo luật về việc thêm một đoạn mới nằm phía trên phần nói về sự bất khả ngộ của Đức Giáo Hoàng càng làm rõ hơn mối quan hệ mà Thượng Hội đồng về Tính Hiệp hành mong muốn thiết lập giữa giáo dân và Giáo hoàng – theo đó, vai trò của Giáo hoàng trở nên lệ thuộc vào dân chúng thay vì dẫn dắt họ và bảo vệ giáo lý.

Khi phân tích sự thay đổi được đề xuất, Cha Gerald Murray – một chuyên gia giáo luật uy tín tại New York – chia sẻ với tờ Catholic Herald rằng Giáo luật số 749 được sắp xếp rất cẩn trọng nhằm thể hiện quyền tối thượng của Giáo hoàng trong việc giảng dạy bất khả ngộ, và tiếp đó là "sự bất khả ngộ trong giảng dạy của Giám mục đoàn khi hiệp thông với Giáo hoàng Rôma, dù là trong một công đồng chung hay khi các giám mục đang ở rải rác khắp thế giới". Cha lưu ý rằng những hành động như vậy là một phần trong việc thực thi "chức vụ (munus) ngôn sứ của Giám mục Rôma và hàng giám mục mà Chúa Kitô đã trao phó cho phẩm trật thánh".

Ngược lại, cha lưu ý rằng Hiến chế Lumen Gentium (Ánh sáng muôn dân) số 12 "không dạy rằng dân Chúa thực thi chức vụ giảng dạy mà Chúa Kitô đã ủy thác cho các Tông đồ và những người kế vị các ngài – tức Giáo hoàng và các giám mục hiệp thông với ngài – chứ chưa nói đến việc dạy rằng dân Chúa thực hiện điều đó với đặc sủng bất khả ngộ".

Thay vào đó, đoạn văn trong Lumen Gentium dạy rằng dân Chúa "chia sẻ chức vụ ngôn sứ của Chúa Kitô; họ lan tỏa chứng tá sống động về Người".

Cha Murray tiếp tục bày tỏ những lo ngại của mình:

dân Chúa có thể biểu lộ niềm tin của Giáo hội một cách không sai lầm khi "họ thể hiện sự đồng thuận phổ quát về các vấn đề đức tin và luân lý", nhưng "đặc tính đặc biệt... về sự phân định siêu nhiên" này chỉ có thể được "thực thi dưới sự hướng dẫn của thẩm quyền giảng dạy thánh thiêng" thuộc về Giáo hoàng và các giám mục.

Cha khẳng định rõ ràng rằng "dân Chúa không thực thi đặc sủng bất khả ngộ trong việc giảng dạy như Đức Giáo Hoàng và các giám mục," bởi vì dân Chúa chỉ "làm chứng một cách xác thực cho đức tin của Giáo hội khi họ hành động dưới sự hướng dẫn và trong tinh thần 'vâng phục trung thành và đầy tôn trọng' đối với Đức Giáo Hoàng và các giám mục."

Cha Murray lưu ý rằng dân Chúa "không phải là một thẩm quyền giảng dạy thay thế hay tách biệt, ngang hàng với Đức Giáo Hoàng và các giám mục," mà "làm chứng cho những gì Huấn quyền giảng dạy thông qua sự 'vâng phục trung thành và đầy tôn trọng' đối với thẩm quyền đó."

Theo đánh giá của chuyên gia giáo luật này, nội dung bổ sung do Ủy ban Giáo luật đề xuất "không nên được đưa vào điều luật về sự bất khả ngộ, vì Hiến chế Lumen Gentium số 12 không dạy rằng dân Chúa có đặc sủng bất khả ngộ trong việc giảng dạy, cũng như dân Chúa không thực thi thẩm quyền giảng dạy phẩm trật mà Chúa Kitô đã trao phó cho các Tông đồ và những người kế vị các ngài."

Với đề xuất sửa đổi Điều 749, Thượng Hội đồng đang tiếp tục mở rộng cánh cửa hướng tới một Giáo hội trong tương lai được điều hành bởi quyết định của đa số thay vì thẩm quyền của Đức Giáo Hoàng.

Sự thay đổi như vậy cũng không cần thiết nếu mục đích duy nhất của Ủy ban là nhấn mạnh nội dung của Lumen Gentium. Do đó, cần đặt câu hỏi tại sao lại thực hiện thay đổi này đối với Giáo luật – một động thái dường như lại làm suy giảm vị thế của Đức Giáo Hoàng.

Các thành viên của Ủy ban có số lượng hạn chế và không nhất thiết đại diện cho toàn thể Thượng Hội đồng, nhưng danh sách này bao gồm những nhân vật chủ chốt. Tổng Giám mục Filippo Iannone – Bộ trưởng Bộ Giám mục – là người điều phối. Nhà thần học theo khuynh hướng cấp tiến Myriam Wijlens là thành viên, cùng với Hồng Y Gianfranco Ghirlanda (Dòng Tên) – chuyên gia giáo luật được Giáo hoàng Phanxicô tín nhiệm.

Các thành viên khác bao gồm những giáo sĩ Vatican đóng vai trò trung tâm trong bộ máy Thượng Hội đồng, chẳng hạn như Đức ông Matteo Visioli, Đức ông Giacomo Incitti, cùng các Giáo sư Péter Szabó và Alphonse Borra. Linh mục Gianluca Merlini đảm nhiệm vai trò thư ký.

------------------------------------------------------------------

(*) Michael Haynes là một nhà báo người Anh thuộc Đoàn Báo chí Tòa Thánh. Ông là phóng viên thường trú tại Vatican của tờ Catholic Herald; độc giả có thể theo dõi các bài viết của ông tại trang Per Mariam và trên mạng xã hội X qua tài khoản @MLJHaynes.

 

1. Máy bay chiến đấu Su-35 và Su-34 của Nga bị máy bay điều khiển từ xa tấn công tại phi trường ở Adygea.

Cơ quan An ninh Ukraine, gọi tắt là SBU cho biết, máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã tấn công hai máy bay chiến đấu của Nga và một kho đạn dược tại phi trường quân sự Khanskaya ở Cộng hòa Adygea của Nga vào hôm Chúa Nhật, 04 Tháng Mười.

Máy bay điều khiển từ xa do đơn vị đặc nhiệm Alpha của SBU vận hành đã tấn công một máy bay chiến đấu đa năng Su-35 và một máy bay ném bom chiến đấu Su-34 tại phi trường, nằm cách lãnh thổ Ukraine khoảng 500 km.

"Cả hai máy bay đều mang theo bom dẫn đường, loại bom mà địch sử dụng rộng rãi dọc theo tiền tuyến và chống lại các thành phố của Ukraine", SBU cho biết.

Kênh SHOT của Nga và các blogger quân sự Nga cho rằng cả hai chiếc máy bay đều bị thiệt hại nặng nề.

SBU ước tính giá trị xuất khẩu của một chiếc Su-35 vào khoảng 100 triệu đô la và một chiếc Su-34 vào khoảng 50 triệu đô la.

Theo SBU, một kho đạn dược tại phi trường cũng bị trúng bom.

"Cơ quan An ninh Ukraine, gọi tắt là SBU thường xuyên tấn công vào các cơ sở quân sự của Nga, liên tục làm suy yếu khả năng tiến hành chiến tranh chống lại Ukraine của nước này", cơ quan này cho biết. "Các cuộc tấn công của kẻ thù vào các thành phố, cơ sở dân sự và cơ sở hạ tầng trọng yếu của Ukraine sẽ không thể không bị đáp trả."

Su-34 là máy bay chiến đấu-ném bom đa năng được sử dụng để triển khai nhiều loại bom dẫn đường, gọi tắt là KAB và bom nổ mạnh, gọi tắt là FAB, cũng như hỏa tiễn không đối đất. Nó cũng có thể được sử dụng cho các nhiệm vụ trinh sát và tác chiến điện tử.

Su-35 là máy bay chiến đấu đa năng được thiết kế chủ yếu để giành ưu thế trên không nhưng cũng có khả năng tấn công các mục tiêu mặt đất. Nó có thể mang hỏa tiễn không đối không và không đối đất, cũng như bom dẫn đường, và là một trong những máy bay chiến đấu tiên tiến nhất hiện đang được Nga vận hành.

[Kyiv Independent: Russian Su-35, Su-34 fighter jets hit by drones at airfield in Adygea, SBU says]

2. Chiến dịch Vivaldi giải phóng tới 140 km2 ở Donbas. Thêm nhiều đơn vị Nga ra đầu hàng quân Ukraine

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Reuters rằng lực lượng Ukraine đã giải phóng được từ 125 đến 140 km vuông lãnh thổ trong Chiến dịch "Vivaldi" đang diễn ra ở vùng Donetsk phía bắc.

Tổng thống Zelenskiy mô tả cuộc phản công dọc theo trục Lyman là một thành công chiến thuật lớn vẫn đang tiếp diễn, lưu ý rằng việc trì hoãn chiến dịch cho đến khi các đơn vị được chuẩn bị đầy đủ đã cho phép lực lượng Ukraine giành lại được những vùng lãnh thổ đáng kể trong khi giảm thiểu tổn thất về nhân lực.

"Chiến dịch Vivaldi là một chiến dịch rất thành công. Nó vẫn chưa kết thúc. Tính đến hôm nay, khoảng 125 đến 140 km vuông đã được giải phóng", Tổng thống Zelenskiy cho biết trong một bình luận được văn phòng tổng thống công bố.

"Quân đội chúng tôi muốn bắt đầu chiến dịch này từ một năm trước, nhưng lúc đó chưa được chuẩn bị đầy đủ. May mắn thay, chúng tôi đã quyết định hoãn lại một thời gian, và giờ đây chúng ta đã đạt được kết quả tốt và ít thương vong hơn."

Theo Tổng thống Zelenskiy, tỷ lệ thương vong của quân đội Nga trên toàn chiến trường đã tăng mạnh trong hai đến ba tháng qua, từ mức trung bình 30.000 đến 32.000 người mỗi tháng – bao gồm khoảng 21.000 đến 22.000 người thiệt mạng cùng với những người bị thương nặng – lên đến khoảng 42.000 người thương vong mỗi tháng. Tổng thống cũng cho biết có một khuynh hướng đang tăng mạnh trong quân đội Nga khi các đơn vị Nga đầu hàng tập thể quân Ukraine. Chiến dịch "Tôi phải sống" ghi nhận rằng trước đây quân Nga ra đầu hàng mang tính cá nhân, cùng lắm là các nhóm nhỏ 2-3 người. Ngày nay, đã xảy ra các trường hợp cả một đơn vị lớn hàng trăm người ra đầu hàng.

Hướng hoạt động của Lyman

Những thắng lợi về lãnh thổ tại khu vực Lyman là kết quả của các giai đoạn tác chiến liên tiếp do Quân đoàn 3 của Ukraine chỉ huy.

Các hoạt động chiến đấu gần đây trong khu vực đô thị này bao gồm các chiến dịch truy quét chung do Lữ đoàn tấn công độc lập số 3 phối hợp với các đơn vị biên phòng thực hiện, trong đó có Đơn vị biên phòng số 3 mang tên Yevheniy Pikus và Đơn vị biên phòng cơ động số 10 "DOZOR".

Các đoạn phim tác chiến do lãnh đạo quân đoàn công bố cho thấy các đơn vị đang giải phóng các thị trấn tranh chấp và di tản những người bị bắt giữ dưới sự giám sát liên tục của địch.

Tích hợp chiến thuật

Một yếu tố nền tảng của Chiến dịch Vivaldi là việc triển khai rộng rãi các phương tiện mặt đất điều khiển từ xa, gọi tắt là UGV và hệ thống robot hoạt động phía trước bộ binh cơ động.

Trong các cuộc tham khảo ý kiến với các chỉ huy tác chiến, Tổng thống Zelenskiy nhấn mạnh rằng việc triển khai các tổ hợp robot tự động tại các khu vực có nguy cơ cao đã chứng tỏ vai trò quan trọng trong việc phá vỡ các vành đai phòng thủ và bảo toàn binh lính Ukraine.

Trọng tâm hoạt động phản ánh chính sách rộng hơn của tiểu bang được khởi xướng vào đầu năm 2026, ưu tiên việc tích hợp các hệ thống robot mặt đất để thay thế nhân viên trong các vai trò hậu cần, di tản và đột phá chiến đấu.

Quốc hội Ukraine đã hỗ trợ quá trình chuyển đổi bằng cách ban hành các quy định miễn thuế giá trị gia tăng, gọi tắt là VAT đối với việc mua sắm và nhập khẩu thiết bị robot mặt đất nhằm đẩy nhanh tiến độ giao hàng cho các đơn vị tiền tuyến.

Các đơn vị Ukraine đã thực hiện hàng chục ngàn chuyến vận chuyển tiếp tế và di tản thương binh bằng các phương tiện cơ giới bánh xích và bánh lốp, sử dụng các thiết bị tự động để di chuyển qua các hành lang pháo binh và bãi mìn mà các phương tiện vận tải thông thường không thể vượt qua.

[Kyiv Post: Operation Vivaldi Liberates up to 140 Sq Km in Donbas]

3. Hai đường lối của Putin cần gióng lên hồi chuông cảnh báo tại các thủ đô NATO.

Putin một lần nữa trình bày quan điểm của Điện Cẩm Linh về tình hình thế giới trong bài phát biểu gây chú ý tại Câu lạc bộ Thảo luận Quốc tế Valdai vào tối Thứ Sáu, 02 Tháng Mười, chia sẻ những quan điểm gây ra sự phẫn nộ dữ dội trên khắp phương Tây.

Như thường lệ, lời cảnh báo hạt nhân đã chiếm phần lớn sự chú ý của giới truyền thông. Nếu có một "cuộc tấn công trực tiếp" vào Liên bang Nga, thì "tất cả các loại vũ khí mà đất nước chúng ta sở hữu chắc chắn sẽ ngay lập tức lên tiếng."

Bối cảnh cho lập trường không mấy bất ngờ này chủ yếu là Kaliningrad, vùng lãnh thổ biệt lập có vị trí chiến lược quan trọng của Nga ở biển Baltic, mặc dù Putin nói rằng nó cũng áp dụng cho "các vùng lãnh thổ khác".

Nhưng điều này là hiển nhiên và Putin đã nói nhiều lần trước đây. Có hai luận điểm khác mới là điều đáng báo động nhất tại các thủ đô NATO, và chúng nói thẳng đến mối đe dọa ngày càng gia tăng mà các đồng minh lo ngại đang tiến đến đỉnh điểm thảm khốc.

Trong cuộc thảo luận về nguồn gốc cuộc xâm lược Ukraine của Nga, vốn được phương Tây nhìn nhận rộng rãi là cuộc chinh phạt mang tính đế quốc, Putin tuyên bố rằng trên thực tế, chính đất nước ông mới là nạn nhân của cuộc chiến.

Trong số những vấn đề khác, Putin đã chỉ ra "chủ nghĩa dân tộc hiếu chiến và bài Nga ở Ukraine", việc NATO mở rộng sau sự sụp đổ của Liên Xô, và cuộc nổi dậy của người dân lật đổ chế độ Viktor Yanukovych thân Cẩm Linh ở Kyiv năm 2014.

"Sự thật là chúng ta không muốn chiến đấu và chúng ta không hề bắt đầu cuộc chiến; chiến tranh đã nổ ra chống lại chúng ta," Putin nói - đây là câu đầu tiên cần được chú ý kỹ.

Trong đó, Putin xuyên tạc cuộc xâm lược Ukraine, bắt đầu từ năm 2014 với chiến dịch ở miền đông Ukraine và việc sáp nhập Crimea, rồi được mở rộng thành cuộc xâm lược toàn diện vào năm 2022 với mục tiêu chinh phục toàn bộ đất nước, như một hành động mang tính phòng thủ.

Đó là chiến thuật của Điện Cẩm Linh đối với Ukraine: hành động gây hấn được ngụy trang thành phòng thủ chống lại một cuộc tấn công. Nói một cách đơn giản, đó là sự thật bị đảo ngược. Chủ nghĩa tuyên truyền của Liên Xô vẫn còn tồn tại.

NATO cho rằng Mạc Tư Khoa đang leo thang chiến tranh hỗn hợp chống lại các đồng minh vì sự hỗ trợ liên tục của họ dành cho Ukraine trong cuộc chiến chống Nga, thông qua việc cung cấp vũ khí, chia sẻ thông tin tình báo, huấn luyện, trừng phạt và nhiều hoạt động khác.

Tên bạo chúa đặc biệt bất bình về việc các đồng minh NATO cho phép Ukraine tấn công sâu hơn và mạnh hơn vào lãnh thổ Nga bằng vũ khí tiên tiến của phương Tây và thông tin tình báo mục tiêu.

Kyiv cũng đang nhanh chóng phát triển khả năng tự mình thực hiện điều này với các máy bay điều khiển từ xa do trong nước sản xuất, hỏa tiễn hành trình như FP-5, hay còn gọi là "Flamingo" - loại hỏa tiễn đã gây thiệt hại nặng nề cho ngành dầu mỏ béo bở của Nga cũng như các mục tiêu quân sự như phi trường - và thậm chí cả hỏa tiễn đạn đạo FP-7 mới nhất, loại hỏa tiễn chỉ mới được sử dụng trong chiến đấu gần đây, theo lời tổng thống Ukraine.

Cũng trong ngày Thứ Sáu, 02 Tháng Mười, Tướng Đức Carsten Breuer, người sắp đảm nhận chức vụ Chủ tịch Ủy ban Quân Sự NATO cho biết các quan chức cao cấp của NATO phân biệt giữa ba loại mối đe dọa hỗn hợp do Nga gây ra.

Thứ nhất là các vụ xâm nhập bằng máy bay điều khiển từ xa, được xem là phần lớn do tai nạn và là hệ quả của "quy mô hoạt động máy bay điều khiển từ xa và gây nhiễu sóng khổng lồ của cả lực lượng Nga và Ukraine".

Thứ hai là các hoạt động hỗn hợp có chủ đích do cơ quan tình báo quân sự GRU của Nga dàn dựng, chẳng hạn như các vụ tấn công phá hoại và ám sát, cả hai đều đã trở thành những sự việc thường xuyên xảy ra ở Âu Châu. Vụ đánh bom ở Leipzig là một ví dụ điển hình.

"Phương án thứ ba là sự can thiệp trực tiếp hơn của Nga - ‘những người lính tí hon màu xanh lá cây’ - gần với hành động gây hấn vũ trang thực sự. Nguy cơ xảy ra kịch bản cuối cùng này được đánh giá là thấp".

Những "người tí hon màu xanh lá cây" đó là những kẻ đầu tiên xuất hiện trong cuộc xâm lược Ukraine năm 2014 của Nga, những chiến binh không rõ danh tính và không có phù hiệu, tiến vào lãnh thổ trong khi Điện Cẩm Linh phủ nhận sự liên quan. Họ là đội tiên phong cho việc xâm lược Crimea sau này.

Cách NATO ứng phó với những mối đe dọa này đang được thảo luận. Điều 4 chỉ yêu cầu tham khảo ý kiến giữa các đồng minh, những người lo ngại về một sự việc. Điều 5 áp dụng khi một đồng minh bị tấn công vũ trang trực tiếp. Nhưng chiến tranh hỗn hợp thì phức tạp hơn.

Liên minh Âu Châu đang xây dựng Chiến lược An ninh Quốc gia của mình và muốn đưa ra phương án phòng thủ riêng để đối phó với các cuộc tấn công lai này mà không cần đến NATO, trừ khi tình hình leo thang nghiêm trọng.

Và đây là lúc luận điểm thứ hai của Putin phát huy tác dụng. Các đồng minh Âu Châu đã cảnh báo về một cuộc tấn công của Nga vào một quốc gia thành viên NATO trong thời gian ngắn, có thể là vài tháng hoặc vài năm, để thử thách sự đoàn kết của liên minh sau những tấn công dai dẳng của chính quyền Trump gây ra những nghi ngờ rất lớn về hiệu quả của Liên Minh.

Nhưng nếu điều đó xảy ra, nó có thể là một cuộc tấn công hỗn hợp nằm trong vùng xám giữa Điều 4 và Điều 5. "Những người ngoài hành tinh nhỏ màu xanh lá cây" có thể xuất hiện trở lại ở các quốc gia Baltic thuộc Liên Xô cũ giáp với Nga.

Điều gì có thể gây ra điều đó? Một tính toán của Nga rằng NATO chưa sẵn sàng đáp trả một cuộc xâm nhập như vậy, và rằng họ có thể đưa ra một tuyên bố đủ thuyết phục về việc bị tấn công—giống như các đồng minh NATO đang giúp Ukraine tấn công lãnh thổ Nga vậy.

"Chúng tôi không có ý định tấn công bất cứ ai - không phải vào năm 2029, không phải vào năm 2030, cũng không phải vào năm 2050. Nhưng nếu chúng tôi phải đối mặt với sự xâm lược, chúng tôi sẽ buộc phải đáp trả", Putin nói tại Valdai. Và luận điệu thứ hai này đang được theo dõi sát sao.

Hai luận điệu đó của trùm mafia Vladimir Putin phác họa một lộ trình để Nga leo thang thành cuộc đối đầu với các đồng minh NATO ở Âu Châu: việc dàn dựng một cuộc tấn công nhằm biện minh cho hành động xâm nhập mang tính "phòng thủ" của Nga vào một quốc gia thành viên NATO.

Đây là một sự kiện có thể làm tan rã liên minh NATO và tiềm ẩn nguy cơ gây ra Thế chiến III.

Sức mạnh và sự thống nhất của NATO có thể thay đổi tính toán của Putin theo cả hai hướng. Ông ta đang phát tín hiệu về những gì mình đang cân nhắc. Để thế giới tránh được một cuộc chiến khủng khiếp, NATO phải phản ứng nhanh chóng và mạnh mẽ trước khi Putin hành động.

[Newsweek: Putin’s Two Lines That Will Sound Alarms in NATO Capitals]

4. Đồng rial của Iran mất giá đến mức thấp kỷ lục mới, chỉ vài ngày sau khi phá vỡ mức thấp nhất trước đó.

Đồng rial của Iran tiếp tục giảm giá vào thứ Bảy, khi ngân hàng trung ương tuyên bố bơm thêm tới 2 tỷ Mỹ Kim để hỗ trợ đồng tiền này trong bối cảnh nền kinh tế đang đối mặt với các lệnh trừng phạt của Mỹ và lệnh phong tỏa hải quân.

Theo trang Web theo dõi thị trường tự do bon-bast.com, đô la Mỹ được bán với giá khoảng 2,688 triệu rial, tăng so với mức 2,632 triệu hôm thứ Sáu, trong khi alanchand.com đưa tin tỷ giá là 2,695 triệu rial cho một đô la.

Mức này đánh dấu sự giảm mạnh hơn nữa so với mức thấp kỷ lục được thiết lập vào tuần trước ở mức 2,5 triệu rial đổi 1 đô la. Đồng tiền này đã liên tục chạm mức thấp mới kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào tháng Hai.

Đài truyền hình nhà nước cho biết các ngân hàng nhà nước đã bắt đầu bán ra tới 2 tỷ đô la để hỗ trợ đồng tiền quốc gia, vốn đã mất hơn một nửa giá trị trong năm qua.

Với tỷ lệ lạm phát hơn 70%, cuộc sống ngày càng khó khăn hơn đối với người dân bình thường, những người không đủ khả năng chi trả các nhu yếu phẩm cơ bản hoặc tiền thuê nhà, khi lệnh cấm vận của Mỹ cắt đứt nguồn thu tài chính quan trọng của tiểu bang - xuất khẩu dầu mỏ.

Nhiều người Iran đang tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn cho tiền tiết kiệm của mình đã mua đô la, các loại ngoại tệ mạnh khác hoặc vàng.

Mehdi Darabi, trợ lý của thống đốc ngân hàng trung ương về vấn đề ngoại hối, cho rằng sự suy giảm của đồng rial một phần là do những dự đoán sai lầm của các quan chức Mỹ về sự sụp đổ của nền kinh tế Iran.

Ông Darabi nói với đài truyền hình nhà nước: "Có thông tin cho rằng nền kinh tế Iran sắp sụp đổ… Kẻ thù đang lợi dụng điều này để tác động đến tỷ giá hối đoái của đồng tiền chúng ta", đồng thời cho biết thêm rằng sự giảm giá hiện tại của đồng rial chỉ là tạm thời.

Tổng thống Donald Trump và các phụ tá cao cấp của ông khẳng định rằng nền kinh tế Iran không thể chịu đựng được cuộc xung đột lâu hơn nữa và bày tỏ sự tin tưởng rằng Tehran sẽ buộc phải đầu hàng.

Tuần trước, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, trong một cuộc phỏng vấn trên kênh Fox News, cho biết Iran đang hướng tới một "thảm họa" kinh tế.

Các quan chức chính quyền cho biết sự kết hợp giữa các lệnh trừng phạt mới và lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ nhằm ngăn chặn dầu mỏ của Iran ra thị trường đã gây nguy hiểm cho Tehran.

[CBSNews: Iranian rial at new record low, just days after previous nadir]

5. Tổng thống Zelenskiy cho biết Mỹ đề xuất tổ chức các cuộc đàm phán ba bên với Nga và Ukraine vào cuối tháng 10.

Hôm Chúa Nhật, 04 Tháng Mười, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết Hoa Kỳ đang thúc đẩy Ukraine và Nga tổ chức các cuộc đàm phán ở cấp độ kỹ thuật trước cuối tháng này.

Những phát biểu của tổng thống được đưa ra trong bối cảnh Washington đang nỗ lực thúc đẩy ngoại giao trở lại nhằm nối lại các cuộc đàm phán hòa bình, sau chuyến thăm của các phái viên Mỹ tới Kyiv và Mạc Tư Khoa hồi đầu tháng 9.

"Phía Mỹ hiện đang liên lạc với Ukraine và Nga và đề xuất tổ chức một cuộc họp cấp kỹ thuật theo hình thức ba bên vào cuối tháng 10", Tổng thống Zelenskiy nói với các phóng viên tại một cuộc họp báo bên cạnh Thủ tướng Đức Friedrich Merz.

Tổng thống Zelenskiy cho biết ông đã trực tiếp nói chuyện với nhóm đàm phán của Mỹ vào ngày 3 tháng 10, nhưng không thể tiết lộ tất cả các chi tiết về công tác chuẩn bị đang diễn ra. Tổng thống khẳng định Ukraine sẵn sàng và mong muốn tham gia các cuộc đàm phán ba bên.

"Chúng tôi sẵn sàng xem xét UAE hoặc bất kỳ quốc gia nào khác do phía Mỹ đề xuất," Tổng thống Zelenskiy nói. "Tôi biết họ cũng sẽ đề xuất điều này với phía Nga - hoặc có thể đã làm vậy rồi, tôi không chắc về trình tự các sự kiện. Và chúng tôi sẽ chờ phản hồi."

Sau các chuyến thăm gần đây của Đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, Tổng thống Donald Trump bắt đầu thúc ép Nga và Ukraine ngừng các cuộc tấn công vào các cơ sở năng lượng của nhau. Ukraine cho biết họ sẽ chỉ đồng ý với lệnh ngừng bắn năng lượng nếu Nga cũng đình chỉ các cuộc tấn công.

Mạc Tư Khoa không hề có dấu hiệu nào cho thấy sẽ tạm dừng cuộc tấn công vào lưới điện của Ukraine, và các nguồn tin thân cận với vấn đề này đã nói với tờ Kyiv Independent rằng Tổng thống Trump nghi ngờ Putin sẽ đồng ý một thỏa thuận ngừng bắn về năng lượng trước mùa đông.

Sáng kiến năng lượng, cùng với khả năng mở lại hành lang vận chuyển ngũ cốc Hắc Hải, dự kiến sẽ nằm trong chương trình nghị sự tại cuộc họp ba bên sắp tới, có thể diễn ra tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Trong bối cảnh nỗ lực hòa bình, Nga tiếp tục leo thang các cuộc tấn công chống lại Ukraine, phát động các cuộc tấn công kéo dài nhiều ngày không ngừng nghỉ vào Kyiv và các thành phố khác. Ngày 3 tháng 10, Tổng thống Zelenskiy cho biết Putin đã ban hành một "học thuyết mới" cho phép Nga chủ động tấn công vào thường dân Ukraine trong những tháng tới.

Tổng thống Zelenskiy nói: "Chúng tôi đã xem các tài liệu và chúng tôi biết rằng chúng cho phép họ tấn công cơ sở hạ tầng... hậu cần... đường sá, trường học, bệnh viện, để gây áp lực buộc người dân phải rời bỏ thủ đô, rời bỏ các thành phố khác nhau."

[Kyiv Independent: US proposes trilateral talks with Russia, Ukraine by end of October, Zelensky says]

6. Các quan chức cao cấp trong chính quyền Trump đã gặp nhau tại Camp David để thảo luận về chiến tranh với Iran và xung đột với lực lượng Houthi: Nguồn tin cho biết.

Các quan chức cao cấp của chính quyền đã nhóm họp tại Camp David hôm thứ Sáu để thảo luận kéo dài nhiều giờ về cuộc chiến với Iran và cuộc xung đột giữa Ả Rập Xê Út và lực lượng Houthi ở Yemen, các nguồn tin thân cận đã xác nhận với CBS News.

Theo các nguồn tin, những người tham dự bao gồm Phó Tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Đặc phái viên về Trung Đông Steve Witkoff, Giám đốc CIA John Ratcliffe và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine.

Tòa Bạch Ốc chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về yêu cầu bình luận. Thông tin này được Axios đưa tin đầu tiên.

Cuộc chiến với Iran đã kéo dài hơn bảy tháng kể từ khi bùng nổ bằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào ngày 28 tháng 2. Trong khi đó, cuộc chiến giữa lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn và chính phủ Yemen do Ả Rập Xê Út hậu thuẫn đã leo thang về cường độ trong những tháng gần đây sau thỏa thuận ngừng bắn kéo dài bốn năm.

[CBSNews: Senior Trump admin. officials met at Camp David to discuss Iran war, Houthi conflict: Sources]

7. Theo các báo cáo, phi công phụ của FlyDubai trước đây từng bị đánh dấu là mối đe dọa an ninh.

Các nhà điều tra trong nước và quốc tế đang xem xét làm thế nào mà phi công phụ bị cáo buộc tấn công phi công chính của hãng FlyDubai và âm mưu làm rơi một chuyến bay đến Israel hôm thứ Tư lại có thể tiếp tục làm việc trong ngành hàng không sau khi trước đó bị xác định là mối nguy hiểm tiềm tàng về an ninh.

Theo ABC News, dẫn lời các quan chức tình báo và thực thi pháp luật cao cấp, công dân Oman này đã bị đình chỉ bay trong thời gian huấn luyện với Oman Air vào năm 2024 sau khi các nhà điều tra cáo buộc phát hiện anh ta tàng trữ tài liệu cực đoan.

Theo báo cáo, sau đó anh ta được phép tiếp tục làm việc ở vị trí hành chính, và các nhà điều tra hiện đang cố gắng xác định làm thế nào anh ta lại có thể làm phi công cho FlyDubai và cuối cùng trở thành phi công phụ trên một chuyến bay đến Tel Aviv.

Tờ Wall Street Journal đưa tin riêng, dẫn lời những người quen thuộc với vấn đề này, rằng phi công này trước đó đã bị Oman cấm bay vì lo ngại anh ta có những quan điểm tư tưởng cực đoan. Theo tờ báo, vẫn chưa rõ liệu những lo ngại đó đã được chia sẻ với các hãng hàng không hoặc chính phủ nước ngoài trước khi anh ta được FlyDubai tuyển dụng hay chưa.

Các báo cáo đã làm gia tăng sự giám sát đối với các quy trình kiểm tra lý lịch của các hãng hàng không và khả năng của ngành hàng không trong việc xác định và quản lý các mối đe dọa nội bộ tiềm tàng trước khi chúng đạt đến các vị trí quan trọng về an toàn.

Theo các quan chức được ABC News dẫn lời, các nhà điều tra đang xem xét làm thế nào phi công này lại có được vị trí lái máy bay trên chuyến bay của FlyDubai đến Israel, bất chấp việc anh ta đã bị đình chỉ công tác trước đó. ABC News cũng đưa tin rằng nghi phạm được tường trình đã ám chỉ ý định đâm máy bay xuống Israel, mặc dù nhà chức trách chưa công khai bằng chứng nào chứng minh điều đó.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm thứ Sáu cho biết nghi phạm đã trải qua "quá trình cực đoan hóa Hồi giáo" và cố tình đâm máy bay. Ông Netanyahu cũng cho biết các nhà chức trách đang điều tra xem phi công hành động một mình hay nhận được sự hỗ trợ.

Cả FlyDubai và Oman Air đều chưa công khai xác nhận các cáo buộc liên quan đến tình trạng an ninh trước đây của phi công phụ. FlyDubai cho biết hôm thứ Sáu rằng các chuyến bay đến Tel Aviv đã tạm thời bị đình chỉ theo yêu cầu của các nhà chức trách và một cuộc điều tra toàn diện đang được tiến hành.

Vụ việc suýt nữa đã kết thúc bằng thảm họa khi phi công được tường trình đã đâm Phi công chính Smit Machchhar và cướp máy bay để thực hiện một vụ tấn công khủng bố kiểu 11 tháng Chín trước khi hành khách và các chuyên gia hàng không khác trên máy bay giúp giành lại quyền kiểm soát. Cuối cùng, máy bay đã hạ cánh an toàn tại Ả Rập Xê Út.

Các cảnh báo an ninh hàng không có mức độ nghiêm trọng như thế nào?

Các vấn đề an ninh liên quan đến phi công thường được xem là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất mà các hãng hàng không và cơ quan quản lý có thể phải đối mặt.

Phi công thương mại thường phải trải qua quá trình kiểm tra lý lịch kỹ lưỡng, khám sức khỏe, đào tạo định kỳ và giám sát liên tục trong suốt sự nghiệp. Tùy thuộc vào khu vực pháp lý, các vấn đề liên quan đến chủ nghĩa cực đoan bạo lực, hoạt động khủng bố, sự cực đoan hóa hoặc đe dọa bạo lực có thể dẫn đến việc đình chỉ nhiệm vụ bay, thu hồi chứng chỉ hoặc các hạn chế khác.

Các trường hợp liên quan đến phi công bị cáo buộc có niềm tin hoặc ý định cực đoan vẫn tương đối hiếm gặp so với các vấn đề kỷ luật, y tế hoặc liên quan đến hiệu suất thông thường. Tuy nhiên, các chuyên gia an ninh hàng không thường coi các mối đe dọa nội bộ là đặc biệt nguy hiểm vì phi công và thành viên phi hành đoàn đã có quyền truy cập được ủy quyền vào các khu vực an ninh và hệ thống máy bay.

Những câu hỏi mà các nhà điều tra sẽ đặt ra

Vấn đề then chốt đối với các nhà điều tra có lẽ là liệu các dấu hiệu cảnh báo có bị bỏ sót hay thông tin không được chia sẻ đầy đủ giữa các tổ chức hay không.

Theo thông tin từ tờ báo, hiện chưa rõ liệu những lo ngại mà chính quyền Oman nêu ra có được thông báo cho các hãng hàng không hoặc cơ quan quản lý nước ngoài hay không. Tương tự, các nhà điều tra đang xem xét quá trình chuyển đổi của phi công từ tình trạng bị hạn chế tại một hãng hàng không sang vai trò phi công vận hành tại một hãng khác.

Vụ việc này cũng có thể đặt ra câu hỏi về cách các hãng hàng không đánh giá nhân viên theo thời gian. Kiểm tra lý lịch ban đầu chỉ là một phần của an ninh hàng không, với nhiều chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá liên tục và các cơ chế chia sẻ thông tin khi xuất hiện những lo ngại đáng tin cậy.

Các nhà chức trách tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Israel và các quốc gia khác đang tiếp tục điều tra. Cho đến khi các cuộc điều tra hoàn tất, nhiều câu hỏi trọng tâm vẫn chưa được giải đáp, bao gồm cả việc phi công này đã chuyển từ vị trí được tường trình bị hạn chế tại một hãng hàng không sang vị trí phi công chính thức tại một hãng khác như thế nào.

[Newsweek: FlyDubai Co-Pilot Had Previously Been Flagged as Security Risk: Reports]

8. Cơ quan Năng lượng Quốc tế, gọi tắt là IEA cho biết 325 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược đã được giải phóng.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế, gọi tắt là IEA cho biết hôm thứ Bảy rằng các nước thành viên đến nay đã giải phóng 325 triệu thùng dầu và các sản phẩm phái sinh từ dầu mỏ từ kho dự trữ chiến lược, trong khi con số này thấp hơn nhiều so với 400 triệu thùng đã cam kết hồi tháng Ba.

Thông báo này được đưa ra một ngày sau khi các nước G7, phối hợp với IEA, đồng ý giải phóng ngay lập tức 100 triệu thùng dầu diesel và dầu thô để giảm bớt những lo ngại về nguồn cung năng lượng toàn cầu do hậu quả của cuộc chiến Mỹ-Iran gây ra.

Nhóm G7 không nói rõ liệu con số 100 triệu thùng dầu đó có bao gồm 75 triệu thùng dầu còn thiếu từ cam kết của IEA hồi tháng 3 hay là khoản bổ sung thêm vào đó.

Tổng thống Trump đã gây áp lực lên các đồng minh để họ giải phóng lượng dự trữ dầu diesel nhằm giảm bớt sự tăng vọt giá nhiên liệu này, điều đang diễn ra ở Mỹ và nhiều nơi khác.

Việc hạn chế nguồn cung dầu diesel là một trong những hậu quả của cuộc chiến ở Trung Đông, nơi Iran đã siết chặt giao thông đường thủy qua eo biển Hormuz để trả đũa các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.

Các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga, một phần trong phản ứng đáp trả các cuộc tấn công của Mạc Tư Khoa, cũng đã ảnh hưởng đến thị trường.

[CBSNews: 325 million barrels of oil from strategic reserves released, IEA says]

9. Người phụ nữ bị hành quyết hai lần vẫn còn sống - Nhà lãnh đạo hệ thống nhà tù Tennessee xin từ chức.

Thống đốc Bill Lee hôm thứ Bảy thông báo rằng nhà lãnh đạo hệ thống nhà tù của Tennessee sẽ từ chức sau vụ hành quyết Christa Pike thất bại hồi đầu tuần này.

Ông Lee cho biết Ủy viên Sở Cải huấn Tennessee, ông Frank Strada, sẽ từ chức trong tháng này, nhưng không cung cấp thêm thông tin chi tiết nào khác.

Ông Strada tuyên bố rằng ông tin "Bộ đã thực hiện trách nhiệm của mình theo đúng quy trình đã thiết lập", nhưng "việc từ chức là vì lợi ích tốt nhất" của người dân tiểu bang trong khi cuộc điều tra độc lập do ông Lee ra lệnh bắt đầu.

"Tôi tin rằng cuộc xem xét này là hoàn toàn phù hợp và cần thiết, và tôi mong muốn làm mọi điều có thể để giúp xác định chính xác những gì đã xảy ra," Strada nói. Strada được Lee bổ nhiệm làm ủy viên vào Tháng Giêng năm 2023.

Pike, một người phụ nữ được mô tả là rất đẹp, đã trở thành người phụ nữ đầu tiên bị hành quyết ở Tennessee kể từ những năm 1800 sau khi Tòa án Tối cao ra phán quyết cho phép thi hành án tử hình. Bà bị kết án tử hình vì tội giết người bạn học cũ, Colleen Slemmer, vào năm 1995. Theo hồ sơ tòa án, Pike và Slemmer là học viên tại Trung tâm Đào tạo nghề Job Corps ở Knoxville khi Pike, lúc đó 18 tuổi, đã tra tấn và giết chết Slemmer, được tường trình vì những lời bình luận mà Slemmer, 19 tuổi, đã đưa ra về mối quan hệ của họ. Hiện nay Pike đã 50 tuổi.

Bà Pike đã bị hành quyết bằng tiêm thuốc độc vào hôm thứ Tư, nhưng quá trình hành quyết này đã thất bại hai lần. Các luật sư của bà Pike cho biết hôm thứ Sáu rằng bà đang bất tỉnh và được đặt ống thở tại một bệnh viện ở khu vực Nashville. Bà đang phải thở máy và bị thương nặng ở cả hai cánh tay, các luật sư của bà cho biết. Nhân viên bệnh viện đang nỗ lực loại bỏ chất pentobarbital ra khỏi cơ thể bà.

Pentobarbital (thường biết đến dưới biệt dược Nembutal) là một hoạt chất hoạt động như một chất ức chế hệ thần kinh trung ương. Khi sử dụng ở liều lượng cực cao (vượt xa liều điều trị y tế), pentobarbital sẽ làm tê liệt trung khu hô hấp và tuần hoàn ở thân não, dẫn đến hôn mê sâu, ngừng thở, suy tim và tử vong một cách nhanh chóng. Do đặc tính này, nó được dùng trong việc trợ tử và hành quyết các tù nhân.

Các luật sư của Pike cho biết hôm thứ Sáu rằng nhóm truyền dịch tĩnh mạch của Sở Cải huấn Tennessee dường như không nhận ra rằng các đường truyền tĩnh mạch của Pike không được đặt đúng cách hoặc tĩnh mạch của cô ấy đã bị vỡ, khiến thuốc pentobarbital xâm nhập vào cơ thể Pike thay vì đi vào trong máu.

Các luật sư của bà cho biết trong một tuyên bố hôm thứ Bảy rằng việc Strada từ chức là "hợp lý, nhưng điều đó không giúp ích gì cho Christa lúc này."

Trong một hồ sơ tòa án, các luật sư của Pike đã yêu cầu tòa án ra lệnh buộc Sở Cải huấn Tennessee phải bảo quản tất cả bằng chứng liên quan đến vụ hành quyết bất thành. Sở Cải huấn Tennessee cho biết họ "đã tuân thủ mọi bước trong quy trình hành quyết hợp pháp, đã được thiết lập và được Văn phòng Bộ Trưởng Tư Pháp phê duyệt."

Ngoài việc xem xét độc lập, Lee đã hủy bỏ các vụ hành quyết còn lại theo lịch trình ở Tennessee trong thời gian còn lại của năm.

Chuyện gì sẽ xảy ra nếu Pike được các bác sĩ cứu sống? Các luật sư của Pike lập luận rằng bà ấy đã bị tử hình, án tử hình đã được thực hiện, và nếu bà ấy thoát chết, bà ấy phải được trả tự do. Theo CBSNews, nếu cuối cùng, Pike được trả tự do thì điều đó ứng nghiệm lời tiên tri của bà ấy nói với một người bạn tù ngay trước khi bị tử hình rằng "tôi sẽ ra khỏi nhà tù này như một người tự do".

[CBSNews: Tennessee prison system head to resign after failed Christa Pike execution]

10. NỖI KINH HOÀNG CỦA BẠO CHÚA: Putin ảo tưởng tuyên bố ‘chiến thắng’ sau khi điều động hàng ngàn binh lính trong khi Ukraine bắt giữ 250 người Nga trong chiến dịch chớp nhoáng.

Vladimir Putin đã tuyên bố ông sẽ "thắng lợi" trong cuộc chiến đẫm máu chống lại Ukraine sau khi huy động thêm hàng ngàn binh lính vào cỗ máy quân sự của mình.

Thông tin này được đưa ra sau khi 250 binh sĩ thuộc lực lượng đang gặp khó khăn của ông bị bắt giữ khi quân đội của Tổng thống Volodymyr Zelenskiy triển khai "xe zombie" để phá hủy các vị trí được canh phòng nghiêm ngặt nhất của Nga.

Những chiếc xe điều khiển từ xa chứa đầy chất nổ đã được điều khiển lao về phía bắc thành phố Lyman trong Chiến dịch Vivaldi.

Chuẩn tướng Biletsky của Ukraine cho biết toàn bộ các đơn vị Nga đã đầu hàng khi Quân đoàn 3 giành lại 68 dặm vuông lãnh thổ bị tạm chiếm từ lực lượng xâm lược.

Kế hoạch phản công khéo léo của ông bao gồm việc quân đội giả vờ tấn công vào một thị trấn trước khi tấn công vào một tiền tuyến khác, phía bắc thành phố Lyman.

Các phương tiện điều khiển từ xa đã phá tan các vị trí phòng thủ kiên cố bằng chất nổ trên các rôbô, buộc đối phương phải đầu hàng hàng loạt.

Quân đội Ukraine đã bắt giữ 250 binh sĩ Nga, bao gồm phi công điều khiển máy bay điều khiển từ xa, pháo thủ và sĩ quan, đánh dấu một trong những con số tù binh chiến tranh cao nhất trong một chiến dịch duy nhất.

Đêm qua, Nga đã tấn công các mục tiêu nhằm cắt đứt mạng di động và internet của Ukraine, được tường trình đã nhắm trúng một kho chứa hỏa tiễn Flamingo.

Chỉ vài ngày sau khi khẳng định Nga không chuẩn bị chiến tranh với Âu Châu, Putin đã ra lệnh huy động một lượng lớn binh lính.

Tên độc tài ảo tưởng nói với người Nga: "Nhân dân ta mạnh mẽ, dũng cảm và hiểu biết. Họ hoàn toàn hiểu những gì đang xảy ra xung quanh nước Nga."

"Rõ ràng là những người như vậy không thể bị đe dọa, và không thể đánh bại những người như vậy - hay một quốc gia như vậy."

"Do đó, chiến thắng chắc chắn sẽ thuộc về chúng ta."

Quân đội khổng lồ của Mad Vlad hiện bao gồm một con số đáng kinh ngạc là 2.441.630 người – trong đó có 1.550.500 quân nhân tại ngũ.

Đây là lần thứ tư trong năm nay Putin ra lệnh mở rộng lực lượng của mình, sau các sắc lệnh trước đó vào tháng 3, tháng 6 và cuối tháng 7.

Nhưng động thái leo thang mới nhất diễn ra chỉ vài ngày sau khi nhà lãnh đạo Nga thẳng thừng phủ nhận việc ông đang chuẩn bị đẩy Mạc Tư Khoa vào một cuộc xung đột rộng lớn hơn với Âu Châu.

Putin nói: "Tôi muốn nhấn mạnh một lần nữa rằng chúng tôi không chuẩn bị cho bất kỳ hành động quân sự nào chống lại Âu Châu."

"Chúng tôi không có kế hoạch nào như vậy, và quan trọng hơn hết, không có cơ sở nào cho những kế hoạch đó."

"Thực tế không có bất kỳ động lực nào để làm leo thang tình hình với Âu Châu."

Ông cáo buộc các nước Âu Châu cố tình làm gia tăng căng thẳng bằng cách cảnh báo người dân chuẩn bị cho một cuộc tấn công có thể xảy ra từ Nga.

Putin cũng tuyên bố quyền của những người nói tiếng Nga đang bị vi phạm ở các nước Baltic nhưng khẳng định Mạc Tư Khoa sẽ đáp trả bằng các biện pháp nhân đạo và luật pháp quốc tế.

Động thái mở rộng quân sự mới nhất của Điện Cẩm Linh diễn ra chỉ chưa đầy một tuần sau cuộc bầu cử quốc hội mà chính Putin đã mô tả như một phép thử về sự ủng hộ dành cho cuộc chiến của ông.

Theo kết quả chính thức gần như hoàn chỉnh, đảng Nước Nga Thống nhất của Putin đã củng cố quyền kiểm soát tuyệt đối đối với Duma Quốc gia với kỷ lục 355 trong số 450 ghế.

Cuộc bỏ phiếu này là cuộc bầu cử quốc hội đầu tiên kể từ khi bạo chúa phát động cuộc xâm lược toàn diện Ukraine vào năm 2022.

Cuộc bầu cử được tổ chức trên khắp nước Nga và tại các khu vực bị Nga tạm chiếm ở Ukraine, nơi các phiếu bầu không được Kyiv hoặc các chính phủ phương Tây công nhận là hợp pháp.

Putin đã kêu gọi người dân Nga sử dụng lá phiếu của mình để chứng minh rằng "hàng triệu người" đang đứng sau những chiến binh của đất nước.

Nhưng các nhà phê bình cáo buộc Điện Cẩm Linh đã đàn áp các phe đối lập có ý nghĩa trước cuộc bầu cử.

Và cuộc bầu cử bị lu mờ bởi những lời cảnh báo đáng ngại rằng Putin có thể lợi dụng kết quả để đòi hỏi những hy sinh lớn hơn nữa cho cỗ máy chiến tranh đẫm máu của mình.

Viện Nghiên cứu Chiến tranh cho biết trước cuộc bỏ phiếu rằng Điện Cẩm Linh đang tìm cách trình bày cuộc bầu cử như bằng chứng về sự ủng hộ của người dân đối với cuộc chiến của Putin.

Tuyên bố này cảnh báo rằng điều đó có thể giúp Mạc Tư Khoa biện minh cho "những hy sinh lâu dài của xã hội như việc huy động lực lượng".

Tổng thống Zelenskiy cảnh báo rằng Nga đã bắt đầu gọi nhập ngũ với số lượng lớn.

Ông nói: "Trên thực tế, người Nga đã bắt đầu huy động lực lượng. Họ đang tăng số lượng người mà họ tuyển mộ thông qua nhiều phương thức khác nhau."

"Họ cũng có kế hoạch tăng cường tuyển mộ người nước ngoài, và điều quan trọng là chính phủ các quốc gia mà Nga tuyển dụng người vào hàng ngũ của mình cần phải có biện pháp đối phó."

Trước đó, Tổng thống Zelenskiy tuyên bố Putin có thể yêu cầu thêm 300.000 quân sau cuộc bầu cử quốc hội – bất chấp việc Điện Cẩm Linh nhiều lần phủ nhận việc chuẩn bị một đợt huy động quân sự khác.

Và không chỉ có nhân lực mà Putin đang đổ vào cỗ máy chiến tranh khổng lồ của mình.

Theo các tài liệu chính phủ mà Reuters thu được, Nga đang chuẩn bị chi một khoản tiền kỷ lục 17,1 ngàn tỷ rúp – tương đương khoảng 153 tỷ bảng Anh – cho quốc phòng vào năm 2027.

Khoản chi tiêu khổng lồ này cao hơn khoảng 27% so với ngân sách ban đầu là 13,5 ngàn tỷ rúp và sẽ là khoản chi tiêu quốc phòng lớn nhất của Mạc Tư Khoa kể từ khi Putin phát động cuộc xâm lược toàn diện Ukraine năm 2022.

Một khoản tiền khổng lồ lên tới 50 ngàn tỷ rúp dự kiến sẽ được bơm vào quốc phòng trong ba năm tới khi Điện Cẩm Linh tài trợ cho cỗ máy quân sự khổng lồ của mình.

Việc Putin mở rộng quân sự lần này sẽ làm dấy lên những nghi vấn mới về những lời phủ nhận của ông, trong bối cảnh các quốc gia Âu Châu đồng thời chuẩn bị đối phó với mối đe dọa ngày càng gia tăng từ Nga.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cảnh báo rằng Mạc Tư Khoa có thể phát động các cuộc tấn công "lai" nhằm vào các quốc gia ủng hộ Ukraine - trong đó có Ba Lan.

Kịch bản đáng sợ này sẽ cho thấy Mạc Tư Khoa đang gây áp lực lên NATO đồng thời gieo rắc sự không chắc chắn về việc liệu một sự việc có phải là một cuộc tấn công có chủ đích của Nga hay không.

Thậm chí một số điểm du lịch nổi tiếng nhất Âu Châu giờ đây cũng bị cuốn vào nỗi lo ngại an ninh đáng sợ xoay quanh động thái tiếp theo của Putin.

Các cơ quan tình báo Mỹ được tường trình đã cảnh báo các nước Âu Châu về một chiến dịch có thể do Nga thực hiện, liên quan đến máy bay điều khiển từ xa phóng từ các tàu thương mại ở Địa Trung Hải.

Âm mưu bị nghi ngờ có thể liên quan đến các máy bay điều khiển từ xa kiểu Gerbera được giấu trên tàu trước khi được thả từ vùng biển quốc tế hướng về phía nam Âu Châu.

[The Sun: TYRANT'S TERROR Deluded Putin vows ‘victory’ after calling up thousands of troops as Ukraine captures 250 Russians in ‘zombie car’ blitz]